Czy nauczyciel może korzystać z czatbota AI? Co mówią AI Act i RODO

Tak, nauczyciel może korzystać z czatbota AI w pracy — unijny akt o sztucznej inteligencji (AI Act) tego nie zakazuje i nie wymaga od nauczyciela certyfikatu. Granicę wyznacza przede wszystkim RODO: do narzędzi, których szkoła nie zatwierdziła, nie wkleja się danych uczniów. Zakazane są tylko konkretne praktyki, np. rozpoznawanie emocji uczniów.

AI Act nie zakazuje czatbotów w szkole

AI Act (rozporządzenie UE 2024/1689) obowiązuje etapami. Od 2 lutego 2025 r. stosuje się m.in. przepisy o praktykach zakazanych (art. 5). W szkole najważniejszy jest zakaz używania systemów AI do wyciągania wniosków na temat emocji osób w instytucjach edukacyjnych — np. oceniania zaangażowania czy znudzenia uczniów na podstawie twarzy — z wyjątkiem względów medycznych lub bezpieczeństwa (art. 5 ust. 1 lit. f).

Zwykłe korzystanie z narzędzi generatywnej AI — pomysł na lekcję, szkic karty pracy, zestaw pytań do tekstu — nie jest praktyką zakazaną.

Kompetencje w zakresie AI: obowiązek szkoły, nie certyfikat

Art. 4 AI Act dotyczy kompetencji w zakresie AI. Obowiązek ciąży na dostawcach i podmiotach stosujących systemy AI, wobec ich personelu — a nie na nauczycielu osobiście. Szkoła, która wdraża lub dopuszcza narzędzia AI do pracy, jest takim podmiotem, a nauczyciel jej personelem — to wniosek z definicji podmiotu stosującego (art. 3 pkt 4 AI Act), bo Komisja Europejska nie wypowiedziała się o szkołach wprost. Według wyjaśnień Komisji Europejskiej po zmianach z 2026 r. chodzi o podejmowanie środków wspierających rozwój kompetencji, a nie o zagwarantowanie określonego poziomu u każdej osoby. Komisja Europejska wyjaśnia, że certyfikat nie jest potrzebny, a wystarczy wewnętrzna dokumentacja szkoleń. Art. 4 nie ma też osobnej kary w AI Act — tym bardziej nie grozi ona nauczycielowi.

Wysokie ryzyko i ocenianie

AI Act zalicza do systemów wysokiego ryzyka m.in. systemy przeznaczone do oceniania efektów uczenia się, decydowania o przyjęciu do szkoły i wykrywania niedozwolonych zachowań podczas testów (załącznik III pkt 3). Obowiązki dla takich systemów zostały przesunięte i mają obowiązywać od 2 grudnia 2027 r.

Ogólny czatbot, którego pytasz o uwagi do pracy, nie staje się z tego powodu systemem wysokiego ryzyka — liczy się przeznaczenie systemu określone przez jego dostawcę. To wniosek z konstrukcji przepisów; granice będą jeszcze doprecyzowywane. Ocenę i tak wystawiasz Ty, zgodnie ze statutem szkoły, a wynik narzędzia traktujesz jak podpowiedź.

RODO: dane uczniów tylko w narzędziach zatwierdzonych przez szkołę

Administratorem danych uczniów jest szkoła, za którą działa dyrektor. To ona odpowiada za to, gdzie dane trafiają, i to ona powinna wybrać i sprawdzić narzędzie: umowę, bezpieczeństwo, miejsce przetwarzania danych. W sierpniu 2026 r. UODO opublikował listy pytań, które warto zadać przed wdrożeniem narzędzia AI, z osobną wersją dla sektora publicznego.

Nie ma przepisu ani wytycznych UODO skierowanych wprost do nauczycieli w sprawie czatbotów. Z ogólnych zasad RODO wynika jednak praktyczna reguła: do narzędzi niezatwierdzonych przez szkołę nie wklejasz danych uczniów, rodziców ani współpracowników. Prawo oświatowe dodatkowo zobowiązuje nauczycieli do nieujawniania informacji o zdrowiu, rozwoju czy przekonaniach uczniów (art. 30a ust. 2).

Daną osobową jest nie tylko imię i nazwisko, ale też opinia, ocena z nazwiskiem, praca podpisana przez ucznia, zdjęcie czy opis, po którym łatwo kogoś rozpoznać. Bezpieczny sposób pracy:

1. 1Opisujesz sytuację ogólnie: „uczeń 12 lat, często przerywa innym, dobrze reaguje na pochwały”.
2. 2Zmieniasz szczegóły, po których można kogoś rozpoznać.
3. 3Gotowy tekst uzupełniasz danymi już poza narzędziem — w dzienniku lub dokumencie szkoły.
4. 4Nie wgrywasz zdjęć uczniów, nagrań lekcji ani skanów prac z nazwiskami.

Jeśli dane ucznia trafiły już do niezatwierdzonego narzędzia, traktujesz to jak możliwe naruszenie ochrony danych i od razu informujesz dyrekcję lub inspektora ochrony danych.

Czy prywatne konto w czatbocie, używane do pracy bez wiedzy szkoły, czyni szkołę „podmiotem stosującym” w rozumieniu AI Act — przepisy tego wprost nie rozstrzygają. Dlatego najbezpieczniej korzystać z narzędzi, które szkoła dopuściła.

Polska ustawa i MEN

Ustawa z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003) weszła w życie 11 sierpnia 2026 r. Organizuje nadzór nad stosowaniem AI Act i powołuje Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, ale nie nakłada nowych obowiązków na nauczycieli. Do października 2026 r. nie znaleźliśmy opublikowanych odrębnych wytycznych MEN o korzystaniu z AI przez nauczycieli — były zapowiedziane, więc warto sprawdzać stronę ministerstwa.

Najważniejsze w skrócie

• AI Act nie zakazuje nauczycielom korzystania z czatbotów; zakazane są konkretne praktyki, np. rozpoznawanie

emocji uczniów (art. 5).

• Obowiązek z art. 4 dotyczy szkoły jako podmiotu stosującego, a certyfikat nie jest wymagany.
• Obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka w edukacji przesunięto na 2 grudnia 2027 r.
• Danych uczniów nie wklejasz do narzędzi, których szkoła nie zatwierdziła.
• Ocenę wystawia i uzasadnia nauczyciel, nie narzędzie.

Stan prawny: październik 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej ani procedur obowiązujących w Twojej szkole.