Standardy ochrony małoletnich w szkole — co musi wiedzieć nauczyciel?

Standardy ochrony małoletnich to obowiązkowy dokument każdej szkoły i placówki oświatowej. Opisuje, jak szkoła chroni dzieci przed krzywdzeniem i co robi, gdy pojawi się podejrzenie krzywdy. Szkoły musiały je wprowadzić do 15 sierpnia 2024 r. Nauczyciel nie musi znać przepisów na pamięć, ale musi wiedzieć, gdzie są standardy jego szkoły, komu zgłasza niepokojące sygnały i co robi, gdy tej osoby nie ma na miejscu.

Skąd wziął się obowiązek

Standardy wprowadziła nowelizacja nazywana potocznie „ustawą Kamilka” (Dz.U. 2023 poz. 1606). Dodała ona do ustawy z 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich rozdział o standardach ochrony małoletnich (art. 22b–22c). Przepisy obowiązują od 15 lutego 2024 r., a szkoły miały czas na przygotowanie dokumentu do 15 sierpnia 2024 r.

Ustawa nakłada obowiązek na organ zarządzający jednostką systemu oświaty — w praktyce standardy przygotowuje i wprowadza dyrektor. Stosuje je jednak każdy, kto w szkole ma kontakt z dziećmi: nauczyciele, pedagodzy i psycholodzy, pracownicy administracji i obsługi, wolontariusze.

Nowelizacja tych przepisów, zawetowana w sierpniu 2025 r., nie weszła w życie. Obowiązują przepisy w dotychczasowym brzmieniu.

Co muszą zawierać standardy ochrony małoletnich

Art. 22c ust. 1 ustawy wymienia elementy obowiązkowe dla każdej instytucji pracującej z dziećmi:

• zasady bezpiecznych relacji między personelem a dziećmi, w tym zachowania niedozwolone,
• procedurę interwencji w przypadku podejrzenia krzywdzenia dziecka,
• osoby odpowiedzialne za składanie zawiadomień, zawiadamianie sądu opiekuńczego i wszczynanie procedury

„Niebieskie Karty”,

• zasady przeglądu i aktualizacji standardów,
• zasady przygotowania personelu do ich stosowania,
• sposób udostępniania standardów rodzicom i dzieciom,
• osoby przyjmujące zgłoszenia o zdarzeniach zagrażających dziecku,
• sposób dokumentowania incydentów.

W szkołach dochodzą cztery kolejne elementy (art. 22c ust. 2):

• zasady bezpiecznych relacji między samymi dziećmi,
• zasady korzystania z urządzeń z dostępem do internetu,
• procedury ochrony dzieci przed treściami szkodliwymi i zagrożeniami w sieci,
• zasady ustalania planu wsparcia dziecka po ujawnieniu krzywdzenia.

Publikacja i przegląd standardów

Standardy muszą być opublikowane na stronie internetowej szkoły i wywieszone w widocznym miejscu, w wersji pełnej i w wersji skróconej, napisanej zrozumiale dla dzieci (art. 22c ust. 7). Szkoła ocenia je co najmniej raz na dwa lata, a wnioski z przeglądu zapisuje na piśmie (art. 22c ust. 6). Warto, żeby przegląd uwzględniał rzeczywiste zdarzenia i uwagi pracowników, a nie tylko zmianę daty na pierwszej stronie.

Wiele szkół wyznacza jednego koordynatora standardów. To dobra praktyka z wytycznych Ministerstwa Sprawiedliwości, ale ustawa tego nie wymaga. Wymaga natomiast, żeby konkretne zadania — przyjmowanie zgłoszeń, zawiadomienia, Niebieska Karta — miały przypisane konkretne osoby.

Co z tego musi wiedzieć nauczyciel

Z całego dokumentu w codziennej pracy liczy się kilka rzeczy. Sprawdź je w standardach swojej szkoły:

1. 1Gdzie są standardy — na stronie szkoły, na tablicy, w pokoju nauczycielskim.
2. 2Kto przyjmuje zgłoszenia — imię, nazwisko, telefon, gabinet. Zapisz te dane tak, żeby były pod ręką także

poza szkołą.

1. 1Kto zastępuje tę osobę, gdy jej nie ma, a sprawa jest pilna.
2. 2Komu zgłaszasz podejrzenie, gdy dotyczy ono pracownika szkoły, osoby wskazanej w standardach albo dyrekcji. Jeśli standardy nikogo takiego nie wskazują albo masz wątpliwości, możesz zawiadomić bezpośrednio Policję lub prokuraturę.
3. 3Jakie zasady relacji z uczniami obowiązują Cię na co dzień: kanały kontaktu, zdjęcia, rozmowy w cztery oczy,

kontakt fizyczny.

Pamiętaj też o jednej zasadzie nadrzędnej: gdy życie lub zdrowie dziecka jest zagrożone teraz, dzwonisz pod 112, a dopiero potem informujesz osobę wskazaną w standardach.

Ustawa wymaga, żeby szkoła przygotowała personel do stosowania standardów. Jeśli nikt Ci ich nie przedstawił, zapytaj dyrekcję — takie uwagi przydają się przy kolejnym przeglądzie.

Co grozi za brak standardów

Odpowiedzialność ponosi osoba, która odpowiada za wprowadzenie standardów. Za ich niewprowadzenie grozi grzywna do 250 zł albo nagana, a przy ponownym stwierdzeniu — grzywna nie niższa niż 1000 zł i obowiązkowe świadczenie pieniężne do 10 000 zł (art. 23b i art. 24a ust. 2 ustawy). Ta sama ustawa nakazuje też sprawdzić kandydata do pracy z dziećmi w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem ograniczonym i uzyskać informację z Krajowego Rejestru Karnego, zanim zostanie dopuszczony do pracy (art. 21).

Najważniejsze w skrócie

• Każda szkoła musi mieć standardy ochrony małoletnich od 15 sierpnia 2024 r. (art. 22b–22c ustawy z 13 maja

2016 r.).

• Standardy są publiczne: na stronie szkoły i wywieszone, w wersji pełnej i skróconej dla dzieci.
• Przegląd odbywa się co najmniej raz na dwa lata, z pisemnymi wnioskami.
• Nauczyciel musi wiedzieć, komu zgłasza podejrzenie krzywdzenia, kto tę osobę zastępuje i co robi, gdy

podejrzenie dotyczy pracownika lub dyrekcji.

• W nagłym zagrożeniu najpierw 112, potem procedura szkoły.

Stan prawny: październik 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej ani procedur obowiązujących w Twojej szkole.