Niebieska Karta w szkole: kto ją wszczyna i czy trzeba zgody rodziców?

Procedurę „Niebieskie Karty” w szkole wszczynają m.in. wychowawca, nauczyciel znający sytuację domową ucznia, pedagog i psycholog, wypełniając formularz „Niebieska Karta – A”. Zgoda rodziców nie jest potrzebna: wszczęcie procedury nie wymaga zgody ani osoby doznającej przemocy, ani osoby, która ją stosuje.

Czym jest procedura „Niebieskie Karty”

To procedura pomocy osobom doznającym przemocy domowej. Opisują ją ustawa o przeciwdziałaniu przemocy domowej oraz rozporządzenie Rady Ministrów z 6 września 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 1870), stosowane od 28 września 2023 r. Rozporządzenie określa formularze, m.in. „Niebieska Karta – A” (wszczęcie) i „Niebieska Karta – B” (informacja dla osoby doznającej przemocy).

Dziecko jest osobą doznającą przemocy domowej także wtedy, gdy jest jej świadkiem — np. widzi, jak jeden rodzic bije drugiego (art. 2 ust. 2 ustawy).

Kto w szkole wszczyna procedurę

Ustawa wymienia wśród osób uprawnionych nauczyciela wychowawcę lub nauczyciela znającego sytuację domową małoletniego, a także pedagoga, psychologa i terapeutę (art. 9a ust. 11c pkt 3 i ust. 11d w zw. z art. 9d ust. 2 ustawy oraz § 2 ust. 2 rozporządzenia; ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej). Kto konkretnie robi to w Twojej szkole, wskazują standardy ochrony małoletnich — muszą one wymieniać osoby odpowiedzialne za wszczynanie procedury.

Wypełniony formularz „Niebieska Karta – A” trafia do zespołu interdyscyplinarnego w gminie niezwłocznie, nie później niż w ciągu 5 dni roboczych od wszczęcia procedury (§ 7 rozporządzenia). Kopia zostaje w szkole.

Czy potrzebna jest zgoda rodziców?

Nie. Wszczęcie procedury i dalsze działania nie wymagają zgody osoby doznającej przemocy ani osoby, która ją stosuje (art. 9d ust. 1 ustawy). Nie dzwonisz więc do rodziców z pytaniem o pozwolenie. Uprzedzanie osoby podejrzewanej o przemoc może wręcz zaszkodzić dziecku — np. narazić je na presję, żeby zmieniło wersję.

Kto jest obecny przy rozmowie z dzieckiem

Działania z udziałem dziecka w tej procedurze prowadzi się w obecności rodzica albo opiekuna. Jeśli to rodzice są podejrzewani o przemoc, rozmowa odbywa się w obecności innej pełnoletniej osoby najbliższej albo pełnoletniej osoby wskazanej przez dziecko. W miarę możliwości uczestniczy psycholog (§ 5 rozporządzenia).

Formularz „Niebieska Karta – B” przekazuje się rodzicowi lub opiekunowi, który nie jest podejrzewany, a gdy podejrzani są rodzice — pełnoletniej osobie najbliższej albo osobie wskazanej przez dziecko. Nigdy nie otrzymuje go osoba stosująca przemoc (§ 6).

Rozmowa w ramach procedury nie jest przesłuchaniem i nie dotyczy szczegółów zdarzenia. Przy podejrzeniu przestępstwa, zwłaszcza wykorzystania seksualnego, o szczegóły pyta sąd — dziecko poniżej 15 lat co do zasady tylko raz.

Kiedy Niebieska Karta nie ma zastosowania

Osobą stosującą przemoc domową w rozumieniu ustawy jest osoba pełnoletnia (art. 2 ust. 1 pkt 3). Procedury nie wszczyna się więc, gdy dziecko krzywdzi kolega z klasy (to nie jest przemoc domowa) ani gdy krzywdzi je niepełnoletnie rodzeństwo. Szkoła działa wtedy według własnych procedur ze standardów ochrony małoletnich, a w poważnych sprawach zawiadamia sąd rodzinny lub Policję.

Niebieska Karta nie zastępuje zawiadomienia

Procedura to pomoc rodzinie, a nie zawiadomienie o przestępstwie. Kto w pracy powziął podejrzenie przestępstwa z użyciem przemocy domowej, niezwłocznie zawiadamia Policję lub prokuratora (art. 12 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej). Szkoła publiczna ma też ogólny obowiązek zawiadomienia o przestępstwie ściganym z urzędu (art. 304 § 2 Kodeksu postępowania karnego). Obie drogi często idą równolegle.

W praktyce szkolnej wygląda to tak:

1. 1Zauważasz sygnały przemocy domowej albo uczeń o niej mówi — zapisujesz obserwacje lub słowa dziecka.
2. 2Tego samego dnia informujesz osobę wskazaną w standardach.
3. 3Uprawniona osoba wypełnia formularz „Niebieska Karta – A” i przekazuje go do zespołu interdyscyplinarnego.
4. 4Równolegle szkoła ocenia, czy zawiadomić Policję lub prokuraturę albo sąd rodzinny.
5. 5Szkoła przygotowuje plan wsparcia dziecka.

Jeśli dziecko jest w bezpośrednim niebezpieczeństwie, procedura czeka — najpierw dzwonisz pod 112.

Najważniejsze w skrócie

• Procedurę wszczynają m.in. wychowawca, nauczyciel znający sytuację domową ucznia, pedagog, psycholog.
• Zgoda rodziców nie jest potrzebna (art. 9d ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej).
• Formularz A trafia do zespołu interdyscyplinarnego w ciągu 5 dni roboczych.
• Gdy podejrzani są rodzice, przy rozmowie z dzieckiem obecna jest inna pełnoletnia osoba najbliższa lub wskazana

przez dziecko.

• Przemoc ze strony kolegi z klasy to nie Niebieska Karta, a sama procedura nie zastępuje zawiadomienia Policji.

Stan prawny: październik 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej ani procedur obowiązujących w Twojej szkole.