Uczeń mówi, że jest krzywdzony — co robi nauczyciel krok po kroku?

Gdy uczeń mówi, że ktoś go krzywdzi, nauczyciel przede wszystkim spokojnie słucha, nie obiecuje tajemnicy i nie wypytuje o szczegóły. Zaraz po rozmowie zapisuje jej przebieg i tego samego dnia przekazuje sprawę osobie wskazanej w standardach ochrony małoletnich szkoły. Jeśli dziecku grozi niebezpieczeństwo teraz, dzwoni pod 112.

Krok 1. Wysłuchaj

Dzieci rzadko mówią o krzywdzie wprost. Często zaczynają od półsłówek, żartu albo pytania „a co by było, gdyby…”. Jeśli uczeń przychodzi z tym do Ciebie, to znak zaufania. Od tej rozmowy zależy, czy powie komuś jeszcze raz. Organizacje pomagające dzieciom, np. Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, zalecają:

1. 1Znajdź spokojne miejsce, w którym nikt nie przerywa, ale nie zamykaj się z dzieckiem w odosobnieniu.
2. 2Zadawaj pytania otwarte: „Opowiesz mi więcej?”, „Co było dalej?”. Unikaj pytań sugerujących („Czy to tata

cię uderzył?”) i pytań zaczynających się od „dlaczego”.

1. 1Nie poprawiaj słów dziecka i nie oceniaj, czy mówi prawdę.
2. 2Powiedz, że dobrze zrobiło, mówiąc o tym, że to nie jego wina i że traktujesz sprawę poważnie.
3. 3Powiedz, co będzie dalej: „Porozmawiam z osobą, która w naszej szkole pomaga dzieciom”.

Nie obiecuj, że zachowasz wszystko w tajemnicy — takiej obietnicy nie dotrzymasz, a złamana obietnica niszczy zaufanie. Możesz obiecać, że powiesz tylko tym osobom, które muszą wiedzieć, żeby pomóc.

Krok 2. Nie prowadź własnego śledztwa

Nie konfrontujesz dziecka z osobą, którą wskazało, i nie dzwonisz do niej, żeby „wyjaśnić sprawę”. Nie przesłuchujesz też dziecka. Jeśli sprawa trafi do postępowania karnego, dziecko poniżej 15 lat przesłuchuje co do zasady tylko raz sąd, z udziałem biegłego psychologa, w specjalnie przystosowanym pomieszczeniu (art. 185a i 185f Kodeksu postępowania karnego). Każda wcześniejsza rozmowa o szczegółach może zaszkodzić dziecku i sprawie.

Krok 3. Zapisz rozmowę

Notatkę sporządzasz zaraz po rozmowie, nie w trakcie. Zapisujesz datę, godzinę i miejsce, dosłowne słowa dziecka, swoje pytania i zachowanie dziecka — bez interpretacji i bez ocen. Notatkę przekazujesz osobie wskazanej w standardach tego samego dnia.

Jeśli dziecko pokazuje Ci intymne zdjęcie lub nagranie — swoje albo innego dziecka — nie przesyłasz go dalej, nie robisz kopii ani zrzutu ekranu, nawet „jako dowodu”. Przechowywanie, posiadanie i rozpowszechnianie treści pornograficznych z udziałem małoletniego jest przestępstwem (art. 202 Kodeksu karnego), a intymne zdjęcie ucznia może zostać tak zakwalifikowane. Nie każesz też niczego kasować. Zapisujesz, gdzie materiał się pojawił (konto, grupa, data, godzina), i przekazujesz sprawę osobie wskazanej w standardach — materiał zabezpieczy Policja.

Krok 4. Zgłoś sprawę w szkole

Jeśli życie lub zdrowie dziecka jest zagrożone teraz — dziecko ma poważne obrażenia, boi się wrócić do domu, ktoś mu grozi — dzwonisz pod 112. Nie czekasz na dyrekcję ani pedagoga. Jeśli dziecko boi się wrócić do domu, nie puszczasz go samego i nie wydajesz go osobie, której się boi, ani osobie pod wpływem alkoholu — postępujesz według procedury szkoły.

W pozostałych sytuacjach od razu informujesz osobę wskazaną w standardach ochrony małoletnich. Nie oceniasz samodzielnie, czy to już przestępstwo — to zadanie tej osoby i organów ścigania. Jeśli podejrzenie dotyczy pracownika szkoły, osoby wskazanej w standardach albo dyrekcji, zgłaszasz sprawę innej osobie wskazanej w standardach na taki wypadek. Jeśli takiej osoby nie ma albo masz wątpliwości, możesz zawiadomić bezpośrednio Policję lub prokuraturę.

Dalej szkoła może działać kilkoma drogami, często równolegle:

• zawiadamia Policję lub prokuraturę — szkoła publiczna ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić o każdym przestępstwie

ściganym z urzędu, o którym dowiedziała się w związku ze swoją działalnością, i zadbać o zabezpieczenie śladów (art. 304 § 2 Kodeksu postępowania karnego); w szkołach niepublicznych zakres tego obowiązku bywa różnie interpretowany,

• zawiadamia sąd rodzinny (opiekuńczy), gdy dobro dziecka jest zagrożone — Kodeks postępowania cywilnego wymienia

placówki oświatowe wśród podmiotów, na których ten obowiązek ciąży przede wszystkim (art. 572),

• wszczyna procedurę „Niebieskie Karty”, gdy podejrzewa przemoc domową,
• przygotowuje plan wsparcia dziecka.

Twoje osobiste obowiązki

Niektóre obowiązki ciążą na Tobie osobiście, w każdej szkole. Art. 240 Kodeksu karnego nakazuje zawiadomić organy ścigania temu, kto ma wiarygodną wiadomość o niektórych najcięższych przestępstwach — m.in. zabójstwie, ciężkim uszczerbku na zdrowiu, zgwałceniu dziecka poniżej 15 lat albo obcowaniu płciowym lub innej czynności seksualnej z dzieckiem poniżej 15 lat. Grozi za to do 3 lat pozbawienia wolności. Ten przepis ma wąski zakres i nie obejmuje wielu przestępstw wobec dzieci, np. znęcania się — ale to nie znaczy, że wtedy można milczeć.

Kto w pracy powziął podejrzenie ściganego z urzędu przestępstwa z użyciem przemocy domowej, niezwłocznie zawiadamia Policję lub prokuratora (art. 12 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej).

Nie musisz wiedzieć, który przepis pasuje do sytuacji. Przekaż informację od razu osobie wskazanej w standardach, a potem upewnij się, że zawiadomienie zostało złożone. Jeśli nie zostało — zawiadom Policję lub prokuraturę samodzielnie.

Najważniejsze w skrócie

• Słuchasz spokojnie, pytaniami otwartymi, nie obiecujesz tajemnicy i nie przesłuchujesz dziecka.
• Notatkę z dosłownymi słowami dziecka sporządzasz zaraz po rozmowie i przekazujesz tego samego dnia.
• Przy bezpośrednim zagrożeniu dzwonisz pod 112, w pozostałych sprawach zgłaszasz osobie wskazanej w standardach.
• Gdy podejrzenie dotyczy pracownika lub dyrekcji, zgłaszasz innej wskazanej osobie albo bezpośrednio Policji lub

prokuraturze.

• Sprawdzasz, czy zawiadomienie zostało złożone — jeśli nie, zawiadamiasz samodzielnie.
• Wsparcie: 116 111 (dla dzieci i młodzieży, całodobowo), 800 12 12 12 (Dziecięcy Telefon Zaufania RPD, całodobowo),

800 100 100 (dla dorosłych w sprawie bezpieczeństwa dzieci, dni robocze — godziny na 800100100.pl).

Stan prawny: październik 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej ani procedur obowiązujących w Twojej szkole.